Polycysteus ovarium (PCO), een woordje uitleg...

Polycysteus ovarium (PCO) is een aandoening waarbij de eierstokken geen of sporadisch eicellen afgeven en onvoldoende hoeveelheden hormonen produceren. PCO wordt ook het syndroom van Stein-Leventhal genoemd. Vrouwen met PCO hebben enigszins vergrote eierstokken die meerdere, kleine cysten (holtes gevuld met vocht) bevatten.

Symptomen.

PCO kan volledig zonder symptomen en onmerkbaar zijn voor een vrouw. Er zijn echter diverse symptomen die kunnen worden geassocieerd met PCO, zoals:

• onregelmatige menstruatie of volledige afwezigheid van de menstruatie (amenorroe)
• gewichtstoename of vetzucht, met name rondom de buik (adipositas)
• overmatige haargroei (hirsutisme)
• acne
• vettige huid

Er zijn veel verschillende uitingsvormen van PCO. De diagnose kan worden gesteld door een combinatie van hormoonbepalingen en vaginale echoscopie waarbij de vergrote eierstokken een karakteristiek uiterlijk hebben. Samen met de bovengenoemde verschijnselen spreekt men van polycysteus ovarium syndroom (PCOS).

Oorzaak.

Over het algemeen produceren vrouwen met PCO teveel insuline wat resulteert in een overproductie van androgenen. Door deze hormonale verstoring kunnen de eicellen niet goed uitrijpen en vindt er geen eisprong plaats. De niet uitgerijpte eicel verdwijnt, maar het eiblaasje kan zich vullen met vocht waardoor cystes ontstaan. Dit beeld is karakteristiek voor de eierstokken van vrouwen met PCO.

Behandeling.

• Medicijnen.

Bij anovulatie gaan artsen vaak over op ovulatie-opwekkende medicijnen en/of gonadotrofinen. Deze medicijnen kunnen de eierstokken helpen om eicellen te produceren. Soms is het slikken van insulineregulerende medicijnen zoals metformine, al of niet in combinatie met ovulatie-stimulerende medicijnen de beste methode om de ovulatie te herstellen. Vaak wordt begonnen met clomifeentabletten, waarbij per maand de dosering (tot maximaal drie tabletten per dag) kan worden opgevoerd tot er een ovulatie plaatsvindt. Lukt dit niet met tabletten, dan kan worden overgegaan op injecties met gonadotrofinen of chirurgische behandeling.

• Chirurgie.

Een van de factoren van PCO is dat de buitenste laag van de eierstok dikker kan worden, wat de ovulatie kan hinderen. Vroeger werd hiervoor een wigexcisie uitgevoerd waarbij een gedeelte van de eierstok verwijderd werd om de productie van androgenen te beperken. Deze methode wordt nauwelijks meer toegepast in België, daar dit vergroeiingen kan geven. Een meer recentere manier om PCO chirurgisch te behandelen is een laparascopische electro coagulatie van de ovaria (LEO). Hierbij worden in de eierstokken kleine oppervlakkige gaatjes gebrand, waardoor de hormonale activiteit in de eierstok verandert. Vooral de eerste maanden is er een kans op een eisprong en dus een regelmatige cyclus. De voor- en nadelen van deze methode zijn nog niet geheel bekend en daarom wordt LEO niet in alle centra aangeboden.